加载中…
个人资料
abdulmajeed
abdulmajeed
  • 博客等级:
  • 博客积分:0
  • 博客访问:44,029
  • 关注人气:48
  • 获赠金笔:0支
  • 赠出金笔:0支
  • 荣誉徽章:
相关博文
推荐博文
谁看过这篇博文
加载中…
正文 字体大小:

Uyghur Latin Yézighi =ULY

(2008-02-12 10:52:05)
标签:

杂谈

Uyghur latin yéziqi-- (qisqartilmisi: ULY )kompyutér saheside we bashqa munasiwetlik sahelerde uyghur ereb yéziqigha yandash qilip ishlitilidighan latin herpliridin tüzülgen yéziq bolup, 2001- yilning aldinqi yérimida ibrahim mutihi, mirsultan osman, muhebbet qasim, imin tursun, abliz yaqup, xemit zakir, arslan abdulla, hoshur islam, türgün ibrahim .. Qatarliq alim, tilshunas, doktor we proféssorlarning qatnishishi bilen 5 qétimliq ilmiy muhakime yighini arqiliq 2000-yilighiche ishlitilgen 15 xildin artuq oxshash bolmighan lahiyini estaidil muzakire qilish arqiliq 2001-yil 3-iyul küni birlikke keltürülgen. Shuning bilen bir waqitta, birlikke keltürülgen lahiye shinjang uniwérsitéti teripidin aptonom rayonluq xelq hökümitige we til-yéziq komététige yollan'ghan. Aptonom rayonluq xelq hökümiti sabiq reis ablet abdurishitning teshkillishi bilen shu yili baharda «uyghur isim - familisi we ULY toghrisida mexsus pikir anglash yighini» chaqirip, deslepki qedemde uyghur isim - famililirini qéliplashturush, shundaqla ULY ning ammiwiy asasini puxtilash, undin kéyin sharait pishship yétilgende qayta muzakire qilish qararigha kelgen.

Ilmiy muhakime yighinlarda «  uyghur latin yéziqini ishlitish yéziq özgertish islahati qilish bolmastin belki uyghur ereb yéziqigha qoshumche qilip ishlitilidu...» Dep éniq körsitilgen hem tekitlen'gen.

ULY Ning birlikke kélishi moshu bette saqit qilin'ghan nurghun mutexessis we tordashlarning ilmiy munaziriler arqiliq barliqqa kelgen ortaq netije bolup, u melum bir shexis yaki tor békitining ijadiyiti emes. ULY Élipbesi nöwette nurghun tor béketliri, kündilik alaqe we ilmiy tetqiqat hem bashqa sahelerde keng kölemde ishlitilmekte. ULY Élipbesi jedwili töwendikiche:

Ö , Ü , É heriplirini chiqirish usuli

   任务栏diki kirgüzüsh usuli konupkisining(eger yoq bolsa 控制面板arqiliq konupkini körunidighan qilip qoysingiz bolidu)ustige 鼠标ning ongkonupkisini besip 设置→添加 arqiliq 输入语言digen yerge "英语(美国)"ni tallaysiz,"键盘布局/输入法" digen yerge"美国英语-国际"ni tallaysiz, arqidin 应用 we 确定 digen konupkini bassingiz bolidu(eskertish :eslidiki 英语输入法 ni öchürwétip andin "添加"nibesing, bolmisa 美国英语-国际digen körünmeydu). Eger kompoterni qayta qozghitishni telep qilsa, qayta qozghatsingizla boldi

' + E = É ;             ' + e = é
" + O = Ö;            " + o = ö
" + U = Ü;            " + ü = ü

 

é----'' + e
ö ü ë-----Shifit + " + o ,u ,e .

yeni  Shifit konupkisi bilen '' ni besip (qoyiwetsingizmu bolidu)shu heriplerni bassingiz bolidu


 ESKERTISH:

Birlikke kelgen uyghur latin yéziqida xet yazghanda töwendiki qa`idilerge boysunush kérek:

1. Jümlining birinchi sözining bash herpi chong herp bilen yézilidu.

2. Adem we nersilerning isimliri, dölet namliri, milletlerning namliri we yer-jay isimlirining bash herpi chong yézilidu.

Mesilen: Mehmud Qesqeri, Uyghur, Amérika, Ürümchi

3. Xas isimlarning bash herpi chong herp bilen yézilidu. Chettin kirgen xas isimlar uyghur tiligha boysundurup yézilidu, esli shu tilda yézilishini tirnaq ichige élip qoysimu bolidu.

Mesilen: Qesqer, Yüsüp Xas Hajip, Nyuyork (New York), Béyjing (Beijing), Arman

4. Qisqartilghan isimlar chong herp bilen yézilidu.

Mesilen: AQSh, BDT, UKY

5. Xelq'ara birlikler, qisqartilma sözler we tawar namliri öz péti yézilidu.

Mesilen: MTV, VCD, DVD, m, cm, volt, Microsoft

6. Qisqartilghan sözlüklerning ichide qoshma herp bolsa shu herpning birinchi herpi chong yézilip ikkinchi herpi kichik yézilidu.

Mesilen: A.Q.Sh (Amérika qoshma shitatliri), B.D.T. (Birleshken döletler teshkilati) , ShUAR shinjang uyghur aptonom rayoni

7. Memuriy orunlarning namlirining bash herpi chong herp bilen yézilidu.

Mesilen: Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni

8. Yuqirikilerdin bashqa ehwallarda herpler birdek kichik yézilidu.

9. Melum sözde bir boghum uzuk tawush bilen axirlashsa shu boghumning arqidin kelgen yene bir boghum sozuq tawush bilen bashlansa, bu ikki boghum apostrof (') bilen ayrip yézilidu.

Mesilen: sen'et, chet'el, qet'iy, jem'iyet

10. Melum sözde bir boghum sozuq tawush bilen axirlashsa shu boghumning arqidin kelgen yene bir boghum sozuq tawush bilen bashlansa, bu ikki boghum apostrof bilen ayrip yézilmaydu. Chünki, uyghur gramatikisi boyiche yeni uyghur tilida her bir boghumda bir sozuq tawush bolidu, ikki sozuq tawushning arqimu-arqa kélishinig özila boghum ayrishning bisharitidur.

Mesilen: maarip, muellim, daire, mueyyen, tebiiy, paaliyet

11. Perqlendürüp oqushqa asan bolush üchün s'h, n'gh, n'g, ng'h lar arisighimu apostrof qoshup qoyilidu.

Mesilen: Is'haq, Özbékistan'gha, Hin'gan, Cheklen'gen, Ganggirap, Bashlan'ghuch.


ö , ü , é  heriplirini chiqirish usuli

http://www.ukij.org/teshwiq/uey%20eou.HTM

 

0

阅读 评论 收藏 转载 喜欢 打印举报/Report
后一篇:维吾尔语
  • 评论加载中,请稍候...
发评论

    发评论

    以上网友发言只代表其个人观点,不代表新浪网的观点或立场。

    后一篇 >维吾尔语
      

    新浪BLOG意见反馈留言板 电话:4000520066 提示音后按1键(按当地市话标准计费) 欢迎批评指正

    新浪简介 | About Sina | 广告服务 | 联系我们 | 招聘信息 | 网站律师 | SINA English | 会员注册 | 产品答疑

    新浪公司 版权所有